Chín tháng đầu năm, Trung Quốc chiếm gần 96% kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam, khiến ngành hàng này gần như không có thị trường thay thế.
Theo thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, Việt Nam thu hơn 3,45 tỷ USD từ xuất khẩu sầu riêng, tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng Trung Quốc đại lục đạt gần 3,3 tỷ USD, tăng 27,6%, chiếm gần 96% tổng kim ngạch. Tỷ trọng này cao hơn mức 93,6% của cùng kỳ năm ngoái.
Các thị trường còn lại cách biệt lớn, với Papua New Guinea đứng thứ hai đạt 37,68 triệu USD, Hong Kong 36,7 triệu USD và Mỹ gần 20,5 triệu USD. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Trung Quốc đại lục là thị trường tiêu thụ đặc biệt quan trọng vì người dân nước này chuộng sầu riêng tươi. Ngược lại, nhiều thị trường khác chủ yếu tiêu thụ sản phẩm cấp đông, tách múi và chế biến.
Sự tập trung này khiến xuất khẩu sầu riêng dễ bị tổn thương nếu Trung Quốc siết kiểm soát chất lượng hoặc giảm nhập khẩu. Sầu riêng có giá trị cao nhưng nhanh chín và khó bảo quản dài ngày nếu không cấp đông sâu. Nếu hàng không thể thông quan đúng tiến độ, nguy cơ ùn ứ tại các kho đóng gói ở miền Tây và Tây Nguyên sẽ tăng, kéo theo áp lực bán tháo.
Các thị trường như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia có tiềm năng nhưng chưa đủ sức hấp thụ lượng sầu riêng tươi nếu bị chuyển hướng trong thời gian ngắn. Những thị trường này phần lớn tiêu thụ sản phẩm đông lạnh hoặc phục vụ nhóm khách hàng châu Á, không thể thay thế Trung Quốc về quy mô đầu ra.
Rủi ro cũng thể hiện ở khả năng thương lượng giá của người trồng. Khi vào chính vụ, lượng hàng thu hoạch dồn dập và đầu ra phụ thuộc vào Trung Quốc, nông dân thường ở thế yếu. Nếu xuất khẩu ách tắc, thương lái có thể giảm mua hoặc ép giá, trong khi người trồng thiếu kho lạnh để giữ hàng chờ thị trường phục hồi.
Vườn sầu riêng tại Cần Thơ. Ảnh: Mạnh Khương
Thực tế, xuất khẩu sầu riêng năm nay tăng chậm hơn kỳ vọng. Ông Nguyên cho biết giá bán thấp hơn trong chính vụ; vùng trồng miền Tây gặp bất lợi về Cadimi, còn Tây Nguyên có thời tiết mưa nắng thất thường, ảnh hưởng chất lượng và sản lượng. Sầu riêng chế biến tăng tốt hơn đã góp phần kéo kim ngạch chung đi lên.
Để giảm rủi ro phụ thuộc, theo ông Nguyên, ngành sầu riêng cần giữ ổn định thị trường Trung Quốc bằng cách kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng, đặc biệt là dư lượng Cadimi, thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc. Các địa phương cần tăng năng lực xét nghiệm, giám sát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói để hạn chế lô hàng không đạt chuẩn.
Về dài hạn, các doanh nghiệp cần đầu tư kho lạnh, cấp đông và chế biến sâu như tách múi đông lạnh, kem, bánh, bột sầu riêng để kéo dài thời gian bảo quản, thuận lợi cho việc vận chuyển đến thị trường xa. Đồng thời tập trung khai thác sâu hơn các thị trường có hiệp định thương mại như RCEP, EVFTA; chú trọng phân khúc cao cấp, hệ thống siêu thị và nhóm khách hàng châu Á tại Mỹ, Nhật Bản, EU, đáp ứng tiêu chuẩn GlobalG.A.P. hoặc hữu cơ.
Ngành cũng cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân. Doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu dài hạn với hợp tác xã, phối hợp kế hoạch thu hoạch và đầu tư kho lạnh, logistics tại vùng nguyên liệu để chủ động nguồn cung, giảm áp lực bán gấp khi vào chính vụ hoặc xuất khẩu gián đoạn.
Ông Nguyên dự báo xuất khẩu sầu riêng Việt Nam năm nay có thể đạt 4,5-4,7 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm ngoái.
Bên cạnh những biến động về xuất khẩu sầu riêng, việc tối ưu hóa nguồn vốn thông qua dọn dẹp kho bãi, thanh lý vật tư cũng được nhiều cá nhân và doanh nghiệp quan tâm. Nếu quý khách đang cần tìm đơn vị thu mua phế liệu, hãy liên hệ với Phế Liệu Uy Tín để được hỗ trợ.
Phế Liệu Uy Tín – phelieuuytin.vn chuyên thu mua phế liệu tận nơi tại khu vực TP.HCM và các tỉnh lân cận, hỗ trợ khảo sát, định giá, bốc xếp và vận chuyển. Chúng tôi cam kết cân đúng, cân đủ, báo giá minh bạch và thanh toán nhanh theo thỏa thuận. Liên hệ Hotline: 0901846363.
