Thị trường đồng giao ngay tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn căng thẳng khi đồng thời chịu áp lực từ giá cao, mức bù hoãn bán (backwardation) cao nhất 4 năm và phần bù giá giao ngay (premium) chưa hạ nhiệt. Lượng đồng lưu kho trên thị trường giảm sâu còn 109.500 tấn, nhưng đằng sau bức tranh khan hàng giao ngay này không phải sự bùng nổ của nhu cầu, mà là cuộc khủng hoảng nguồn cung tinh quặng đồng cùng sự dịch chuyển trong dòng chảy thương mại kim loại của Trung Quốc.
Tồn kho giảm mạnh nhưng không phải do nhu cầu bùng nổ
Cuối tháng 8/2026, thị trường đồng ghi nhận một hiện tượng thoạt nhìn rất tích cực, tồn kho đồng cathode tại các khu vực tiêu thụ lớn của Trung Quốc đã giảm mạnh 24.900 tấn chỉ trong một tuần, xuống còn 109.500 tấn (thấp hơn 17.600 tấn so với cùng kỳ năm trước). Tuy nhiên, đi sâu vào cấu trúc khu vực, nguyên nhân thực chất xuất phát từ sự co hẹp của nguồn cung đưa về thị trường, kết hợp với nhu cầu bổ sung hàng bắt buộc vào cuối tháng.
Tại Thượng Hải, khi lượng hàng nội địa chuyển về tăng nhẹ, lượng tồn kho lập tức tích tụ trở lại do các nhà máy hạ nguồn không thể hấp thụ hết. Ngược lại, tại Giang Tô, tồn kho giảm chủ yếu vì lượng hàng cập cảng co lại, chứ không phải do nhu cầu bật lên. Tại Quảng Đông, nhịp hạ nhiệt của giá đồng đã kéo chi phí mua vào xuống, giúp người mua bớt do dự và sức mua cải thiện rõ hơn so với hai khu vực còn lại, dù nền tiêu thụ nhìn chung vẫn yếu.
Nguồn: L.H tổng hợp SMM.
Cú sốc phí luyện quặng âm kỷ lục và áp lực từ các lò luyện kim
Nguyên nhân cốt lõi khiến lượng đồng thành phẩm đưa về thị trường sụt giảm nằm ở mắt xích luyện kim. Tại ngày 21/8/2026, chỉ số phí xử lý và tinh chế quặng đồng nhập khẩu (Spot TCs) của Shanghai Metals Market công bố đã rơi xuống mức thấp kỷ lục, ghi nhận -182,14 USD/tấn khô.
Phí TC/RC (Treatment and Refining Charges) là khoản tiền mà các công ty khai thác mỏ phải trả cho các nhà máy luyện kim để tinh chế tinh quặng thành đồng cathode. Về mặt lý thuyết kinh tế, phí này phải luôn là số dương để nhà máy luyện kim trang trải chi phí vận hành. Khi TC rơi xuống mức âm sâu kỷ lục, điều đó phản ánh một sự mất cân bằng nghiêm trọng, nguồn cung tinh quặng đồng toàn cầu bị thắt chặt dữ dội.
Khi TC bị âm tới hơn 180 USD, các lò luyện kim tại Trung Quốc đang phải chịu lỗ nặng nề trên từng tấn quặng xử lý. Họ chỉ có thể cầm cự bằng cách tối đa hóa việc thu hồi các sản phẩm phụ.
Chênh lệch giá giữa hợp đồng kỳ hạn hiện tại và tháng kế tiếp trên sàn Thượng Hải, nhân dân tệ/tấn. Đỉnh của đường 2026 (màu đỏ) trong tháng 8 cao hơn mọi đỉnh của ba năm trước. Nguồn: SMM
Giá neo cao, phí giao ngay tăng và backwardation cao nhất 4 năm
Tình trạng thiếu hụt hàng giao ngay đã tạo nên “bộ ba áp lực” tới các nhà giao dịch, đó là giá đồng neo cao, phí giao ngay (spot premium) leo thang và cấu trúc bù hoãn bán (backwardation) bị kéo giãn đến mức nguy hiểm. Trên sàn giao dịch Thượng Hải (SHFE), chênh lệch giá giữa hai kỳ hạn hợp đồng liên tiếp đã bùng nổ.
Trong thị trường hàng hóa, trạng thái Backwardation (giá giao ngay đắt hơn giá hợp đồng kỳ hạn) là chỉ báo rõ ràng nhất cho thấy thị trường đang thiếu hàng thực tế trong ngắn hạn. Mức chênh lệch đặt các đơn vị nắm giữ vị thế bán khống vào tình thế căng thẳng.
Tình trạng khan hiếm nội địa càng trở nên trầm trọng
Tỷ lệ vận hành của các nhà máy thanh đồng, dây đồng tại Trung Quốc theo tuần (%). Từ tuần 29 trở đi, đường 2026 (màu đỏ) nằm dưới mặt bằng của ba năm trước. Nguồn: SMM
Các nhà máy sản xuất thanh đồng/dây đồng chỉ đang giải quyết nốt các đơn hàng tồn đọng. Nhóm ngành điện chiếm khoảng 46-50% tổng nhu cầu tiêu thụ đồng tại Trung Quốc, nhưng các nhà sản xuất cáp đối mặt với nguy cơ biên lợi nhuận bị xóa sạch.
SMM dự báo tồn kho đồng có thể tiếp tục giảm nhưng với tốc độ chậm lại. Nhìn chung, thị trường đồng cuối tháng 8 bước sang tháng 9 đang phản ánh một trạng thái cân bằng mong manh. Tồn kho bị kéo về vùng thấp không đại diện cho một chu kỳ tăng trưởng mới, mà là hệ quả của việc nguồn cung bị thắt nghẽn.
